Қазақстанның құрылыс нарығы мен қайырымдылық саласы тағы бір ірі жанжалдың ортасында қалды. Белгілі кәсіпкер, Forbes рейтингінің қатысушысы Мөлдір Сүйіншәлі мен қазіргі таңда тергеу астында жатқан Перизат Қайраттың арасындағы қаржылық немесе серіктестік байланыстар туралы ақпарат қоғамда үлкен резонанс тудырды. «Kursiv.media» таратқан деректер бұл істің астарында жатқан күмәнді тұстарды ашып көрсетті.
Оқиғаның хронологиясы: Күдік қалай басталды?
Бұл даудың басы «Biz Birgemiz» қайырымдылық қорының басшысы Перизат Қайраттың үстінен қозғалған қылмыстық істен басталған еді. Оған су тасқынынан зардап шеккендерге жиналған қаражатты жеке мақсатына жұмсады деген айып тағылды. Алайда, тергеу барысында бұл істің желісі тек бір адаммен шектелмей, еліміздің ірі бизнес өкілдеріне де тиіп жатқаны белгілі болды.
Мөлдір Сүйіншәлі — құрылыс саласындағы табысты кәсіпкер ретінде танымал тұлға. Оның есімі мен басқаратын құрылыс компанияларының Перизат Қайраттың қызметімен байланыстырылуы нарық үшін күтпеген жағдай болды.
Сараптама: Схема қалай жұмыс істеген?
Курсив материалында көрсетілгендей, бұл жерде мәселе тек таныстық емес, нақты қаржылық ағындар мен бірлескен жобалар туралы болуы мүмкін. Негізгі күдіктер мынадай бағыттарға шоғырланған:
Қайырымдылық қаражатын «жуу»: Тергеу органдары қайырымдылыққа жиналған ақшаның құрылыс жобалары арқылы заңдастырылу ықтималдығын тексеріп жатыр.
Репутациялық менеджмент: Кәсіпкерлердің қайырымдылық қорларымен серіктестігі көбіне салықтық жеңілдіктер алу немесе жағымды имидж қалыптастыру үшін қолданылатыны жасырын емес. Бірақ бұл жағдайда қордың мақсатсыз жұмсалуы бизнеске де көлеңке түсірді.
Бизнес және жауапкершілік: Forbes мәртебесі қорғай ала ма?
Forbes тізіміне ену — кәсіпкердің ашықтығы мен адалдығының символы болуы тиіс еді. Алайда, Мөлдір Сүйіншәлінің есімі мұндай даулы іске араласуы алдағы уақытта «Forbes Kazakhstan» рейтингінің беделіне және инвесторлардың сеніміне нұқсан келтіруі мүмкін.
Қазіргі таңда кәсіпкердің компанияларында тексеру жұмыстары жүріп жатқаны айтылуда. Бұл жағдай құрылыс секторындағы басқа да ойыншылардың «тазалығын» тексеруге түрткі болуы ғана емес, сонымен қатар еліміздегі қайырымдылық қорларын реттейтін заңнаманың қатаңдатылуына әкеледі.
Қоғамның реакциясы
Әлеуметтік желілер мен БАҚ беттерінде халықтың наразылығы шегіне жетті. Су тасқыны кезінде қиындықта қалған жұртқа арналған ақшаның сән-салтанатқа немесе ірі бизнес жобаларына жұмсалуы моральдық тұрғыдан кешірілмес әрекет ретінде бағалануда. Кәсіпкер Мөлдір Сүйіншәлі тарапынан әзірге бұл ақпаратқа қатысты толыққанды ресми мәлімдеме жасалған жоқ, бұл күдікті одан сайын тереңдете түседі.
Түйін
Мөлдір Сүйіншәлі мен Перизат Қайраттың ісі — бұл тек екі әйелдің тағдыры емес, бұл Қазақстандағы бизнес пен қайырымдылықтың «ашық емес» арақатынасының көрінісі. Тергеу қорытындысы кімнің кінәлі екенін анықтайды, бірақ бір нәрсе анық: еліміздегі «қайырымдылық олигархиясы» дәуірі аяқталып келеді. Заң алдында Forbes тізіміндегі миллиардер де, қарапайым қор жетекшісі де тең болуы тиіс.
Сарапшы болжамы: Бұл іс алдағы уақытта құрылыс нарығындағы ірі активтердің қайта бөлінісіне және қайырымдылық қорларына мемлекеттік бақылаудың күрт күшеюіне әкеп соқтырады.