Діни сарапшы әрі блогер Данияр Кенжеұлы коуч Роза Әшірбаевамен арадағы дауға қатысты тағы бір көлемді жазба жариялады. Бұл жолы ол әйел құқығы, тұрмыстық зорлық-зомбылық, коучтардың ықпалы және әлеуметтік желіде тараған #JaneDoe қозғалысы туралы пікір білдірді, деп хабарлайды Malim.kz.
Данияр Кенжеұлының сөзінше, бұған дейін Роза коуч туралы жазған екі жазбасы көпшіліктің талқысына түскен. Тіпті өзіне арнайы хабарласып, бұл мәселені көтергені үшін алғыс айтқандар болғанын жеткізді. Ол бастапқы мақсаты белгілі бір адаммен жеке тартысу емес, қоғамдағы мәселеге назар аударту болғанын айтады.
"Розаның жынысы белгілі болғанмен, зұлымдықтың жынысы болмайды", – деп бастады ол жазбасын.
Дау неден басталды?
Роза Әшірбаева мен Данияр Кенжеұлы арасындағы пікірталас қыркүйек айының соңында басталған. Бұған Роза коучтың әйелдің күйеуінен немесе енесінен "сұрануы" туралы айтқан пікірі түрткі болды. Данияр Кенжеұлы коучтың әйел, отбасы және ерлі-зайыптылар қарым-қатынасына қатысты контентін сынап, мұндай кеңестер мыңдаған адамның отбасылық шешіміне ықпал етуі мүмкін екенін айтқан.
Ол мәселе бір ғана "күйеуінен сұрану" туралы сөзде емес екенін кейін де нақтылады. Кенжеұлы Роза Әшірбаеваның бірнеше сұхбаты мен видеосын қарап шыққанын айтып, неке, ажырасу және психологиялық тәуелділік сияқты тақырыптарда үлкен аудиторияға бағыт беретін контентке кәсіби әлеуметтік-психологиялық, қажет жағдайда құқықтық сараптама керек деген пікір білдірді.
Алайда Роза Әшірбаева бұл сынға жауап беріп, Данияр Кенжеұлы оның аты-жөні мен суретін рұқсатсыз пайдаланды деп мәлімдеді. Коуч деректерді нотариалды түрде тіркеткенін айтып, материал жойылмаса, сотқа жүгінетінін ескерткен. "Сотта кездескенше", – деген ол.
Осыдан кейін екі тараптың әлеуметтік желідегі сөз тартысы жалғасты.
"Әйелдің жарасы біреудің өніміне айналмасын"
Жаңа жазбасында Данияр Кенжеұлы коучинг индустриясының әйелдердің қорқынышы мен отбасылық проблемаларын коммерциялық мақсатта пайдалану қаупі бар деген пікір айтты.
Оның сөзінше, әйелдің білім алып, кәсіппен айналысып, табыс тауып, қажет жағдайда өзін асырай алатындай қабілеті болуы маңызды. Бірақ әйелдің экономикалық тәуелсіздігін насихаттау мен ер адамдарға сенбеуге шақырудың арасында айырмашылық бар деп есептейді.
"Әйелдің құқығы қорғалсын. Бірақ оның қорқынышы саудаланбасын. Әйелдің даусы естілсін. Бірақ сол дауысты пайдаланып, еркек пен әйелдің ортасына сына қағылмасын", – деп жазды ол.
Кенжеұлының пайымдауынша, әлеуметтік желідегі қорқыныш пен отбасылық проблемалар белгілі бір адамның аудитория жинауына, кейін кітап, курс, сабақ немесе марафон сатуына негіз болмауы тиіс.
Ол ойын өткір тіркеспен түйіндеген:
"Сен байыңнан күдеріңді үз, ал мен сенің күдігіңнен нәпақамды табайын" дегенге ұқсап кетеді".
Бұл – Данияр Кенжеұлының коучинг контентіне берген бағасы, ал Роза Әшірбаеваның қызметінің нақты осындай мақсатпен жүргізілетіні дәлелденген факт емес. Оның өзі қандай да бір ұйымдық немесе қаржылық ықпал туралы дәлелсіз айтуға болмайтынын жазған.
"Бір залымның күнәсін бүкіл бір жынысқа таңба қылмайық"
Данияр Кенжеұлы зорлық-зомбылықты тек ер адамның әйелге жасаған әрекеті ретінде қарастыру жеткіліксіз деп есептейді. Оның айтуынша, ер адам да әйеліне, баласына, ата-анасына немесе басқа ер адамға зәбір көрсетуі мүмкін. Сол сияқты әйел тарапынан жасалатын қиянат та болуы ықтимал.
"Залым жазасын алсын. Бірақ бір залымның күнәсін бүкіл бір жыныстың маңдайына таңба қылып баспайық", – деді ол.
Блогер әйелдің де өз әрекеті үшін жауапкершілік арқалайтын толыққанды тұлға екенін айтып, әйелді алдын ала ақтау да, ер адамды автоматты түрде кінәлі санау да теңдік ұғымына сәйкес келмейді деген ойын жеткізді.
Сонымен бірге ол әйелдердің әйелдерге көрсететін қысымын да мысалға келтіріп, әлеуметтік желіде адамның сырт келбеті, отбасы мен өткен өміріне қатысты ауыр пікір жазатындардың арасында әйелдердің де бар екенін айтты.
#JaneDoe қозғалысына қатысты не деді?
Данияр Кенжеұлы соңғы күндері әлеуметтік желіде тараған #JaneDoe хэштегіне де тоқталды. Қазақстандық Threads сегментінде әйелдер осы хэштег аясында бұрын айта алмаған зорлық-зомбылық оқиғаларын жариялап жатыр. Қозғалыстың Қазақстандағы әлеуметтік желілерде кең тарағаны туралы БАҚ та жазды.
Кенжеұлы әйелдердің басынан өткен зорлық туралы ашық айтуын қате деп санамайтынын жеткізді. Керісінше, мұндай оқиғалар қоғамда қандай проблемалардың бар екенін көрсетеді дейді.
Алайда ол қозғалыстың жекелеген адамдардың идеологиясын насихаттауға, хайп жинауға немесе коммерциялық мақсатқа пайдаланылмауы керек екенін айтты.
Оның пікірінше, мұндай қоғамдық науқанның нәтижесі әйелдерді ер адамдардан қорқыту емес, зорлық фактілерін мемлекеттің назарында ұстап, заңның пәрменін күшейту болуы керек.
"Біздің жауымыз еркек те, әйел де емес – залым. Қиянат кімнің қолынан шықса да аты өзгермесін, жынысына қарап үкімі жеңілдемесін", – деп түйіндеді Данияр Кенжеұлы.
Роза Әшірбаева да жауап берген
Данияр Кенжеұлы жариялаған карусельдің соңында Роза Әшірбаеваның бұған дейін жазған пікірлерінің скриншоты да көрсетілген. Онда коуч өзіне арналған жазбалардың өшірілуіне қатысты пікір білдіріп, қарсы тараптың материалдарына жауап берген.
Ал бұған дейін Роза Әшірбаева Данияр Кенжеұлының жазбасына ашық жауап беріп, өзінің бейнесі мен аты-жөнінің қолданылуына қарсылық білдірген еді. Дау кезінде ол сотқа жүгінетінін де мәлімдеді.
Данияр Кенжеұлы болса, кейінгі жазбасын өшірмегенін, тек архивке салғанын айтып отыр. Оның сөзінше, мәтінді қайта өңдеп, ойын толық жеткізу үшін осындай шешім қабылдаған.
Айта кетейік, Роза Әшірбаева ашық деректерде қазақстандық қаржылық коуч, инфлюенсер және жеке қаржылық сауаттылық бойынша сарапшы ретінде таныстырылады. Ол “Ақшаның жиырма жеті қағидасы” кітабының авторы және әйелдердің экономикалық тәуелсіздігі тақырыбында контент жариялайды.
Данияр Кенжеұлы кім?
Данияр Кенжеұлы – діни тақырыптарда пікір білдіріп, әлеуметтік желіде белсенділік танытып жүрген қазақстандық дін маманы, уағызшы және діни еңбектердің авторы. ҚМДБ-ның ресми сайтында оның "Ғибадат тұтқасы" еңбегін құрастырғаны көрсетілген. Кітап Ханафи мәзһабындағы классикалық еңбектер негізінде әзірленген.
Ол "Исламдағы әйел тазалығы", "Исламдағы бөліп төлеу саудасы" секілді діни еңбектерді де құрастырған. Бұл кітаптарға Қазақстанның Дін істері комитетінің дінтану сараптамасының оң қорытындысы беріліп, ҚМДБ Сараптау комиссиясы мақұлдағаны көрсетілген.
Соңғы жылдары Данияр Кенжеұлы әлеуметтік желідегі өткір пікірлерімен де жиі талқыға түсіп жүр. Ол дін, отбасы, әйел мен ер адамның қарым-қатынасы және қоғамдық мәселелер жөнінде жазбалар жариялайды. 2025 жылы Баян Алагөзованың ислам туралы сөзіне пікір білдіріп, продюсермен сырттай сөз таласына түскен. 2026 жылы Нұрлан имам Асановтың кейбір діни ұстанымдарын да ашық сынаған.
Айта кетейік, кейбір БАҚ Данияр Кенжеұлын "ҚМДБ ұстазы" немесе "имам" деп атағанымен, ҚМДБ бұған дейін оның діни басқармада жұмыс істемейтінін мәлімдеген. Сондықтан мақалада оны "дін маманы", "уағызшы" немесе "діни еңбектердің авторы" деп атаған дұрысырақ.
Дереккөз: Malim · Алуа Әшірбекова
